Je fiets staat klaar. De tassen zijn gepakt, de accu is geladen en de route staat in de navigatie. Nog even in de banden knijpen. Ze voelen hard. Prima toch?
Niet helemaal.
Juist op fietsvakantie verdient de bandenspanning wat extra aandacht. Je banden dragen niet alleen jou en de fiets, maar ook alle bagage. Bovendien krijgen ze dagen achter elkaar asfalt, klinkers, gravel, regen, kuilen en soms een onverwacht slecht fietspad voor hun kiezen.
De juiste bandenspanning bepaalt niet alleen het comfort. Ook grip, rolweerstand, slijtage en de kans op problemen onderweg hangen ermee samen.
En voor wie met elektrische ondersteuning fietst, speelt nog iets mee: onnodige rolweerstand kost uiteindelijk ook energie uit de accu.
De beste bandenspanning is daarom niet simpelweg: zoveel mogelijk lucht erin.
Harder is niet automatisch sneller
Het idee dat een keiharde fietsband altijd lichter rolt, is hardnekkig.
Op een volkomen glad oppervlak kan een hogere spanning gunstig zijn. Maar onze fietsvakanties spelen zich zelden af op een wielerbaan.
Een normale weg heeft naden, scheuren, klinkers, steentjes en andere oneffenheden. Een erg harde band geeft die bewegingen rechtstreeks door aan fiets en fietser. De fiets stuitert als het ware over het wegdek.
Een band met iets minder spanning kan die oneffenheden beter volgen. Dat geeft meer comfort en vaak ook meer grip.
De vraag is dus niet:
Hoeveel bar kan er maximaal in mijn band?
Maar:
Met welke spanning rijdt mijn fiets met deze bagage en op deze ondergrond het prettigst en efficiëntst?
Brede banden mogen zachter
Vakantiefietsen hebben tegenwoordig vaak behoorlijk brede banden. Denk aan 40, 47, 50, 55 millimeter of zelfs breder.
Een bredere band bevat meer lucht en kan daardoor bij een lagere spanning worden gereden dan een smalle band.
Dat geeft voordelen. De band kan kleine oneffenheden beter opvangen en geeft meer comfort en grip.
Wie vroeger met smalle banden en hoge druk reed, hoeft die gewoonte dus niet automatisch mee te nemen naar een moderne vakantiefiets.
Wat al die aanduidingen als 50-622, 28 x 2.00 en andere cijfers precies betekenen, bewaren we voor een aparte Fietstip over soorten banden en bandenmaten.
Bagage verandert alles
De bandenspanning die thuis goed voelt op een lege fiets hoeft niet meer ideaal te zijn zodra de fiets volledig is bepakt.
Voor de belasting telt het hele systeem:
fietser + fiets + bagage.
En ook de verdeling van dat gewicht is belangrijk.
Op veel vakantiefietsen rust meer gewicht op het achterwiel. Zeker wanneer de meeste bagage in achtertassen zit.
Daarom hoeft de bandenspanning voor en achter helemaal niet gelijk te zijn.
Het achterwiel kan wat meer druk nodig hebben dan het voorwiel.
Hoeveel bar dan?
Daarvoor bestaan tegenwoordig bandenspanningscalculators.
Je vult een aantal gegevens in en krijgt vervolgens een advies voor de bandenspanning. Vaak afzonderlijk voor de voor- en achterband.
Zo’n calculator kan onder andere rekening houden met:
- gewicht van de fietser;
- gewicht van de fiets;
- gewicht van de bagage;
- bandbreedte;
- type band;
- binnenband of tubeless;
- ondergrond;
- verdeling van het gewicht over voor- en achterwiel.
Een mooie en uitgebreide tip is de SILCA Tire Pressure Calculator. Ook de Pressure Guide van Schwalbe kan helpen bij het bepalen van een geschikte uitgangswaarde.
Vooral voor een vakantiefietser is zo’n calculator handig. Een volledig bepakte fiets is immers iets anders dan dezelfde fiets tijdens een kort rondje vanuit huis.
Zie de uitkomst wel als een uitgangspunt en niet als een absolute waarheid.
Kan het ook gewoon met een tabel?
Jazeker. Een tabel kan snel aangeven in welke richting je ongeveer moet denken.
| Bandbreedte | Lichtere belasting | Gemiddelde belasting | Zwaardere belasting |
|---|---|---|---|
| 40 mm | ca. 3,5 bar | ca. 4,5 bar | ca. 6,0 bar |
| 47 mm | ca. 3,0 bar | ca. 4,0 bar | ca. 5,0 bar |
| 50 mm | ca. 2,5 bar | ca. 4,0 bar | ca. 5,0 bar |
| 55 mm | ca. 2,0 bar | ca. 3,0 bar | ca. 4,0 bar |
| 60 mm | ca. 2,0 bar | ca. 3,0 bar | ca. 4,0 bar |
Zo’n tabel blijft een grove richtlijn.
Voor een vakantiefiets tellen ook het gewicht van de fiets, de bagage, de gewichtsverdeling, de bandconstructie en de ondergrond mee.
Gebruik een tabel dus om te zien in welke orde van grootte je zit. Een calculator kan je vervolgens dichter bij jouw eigen situatie brengen.
Daarna begint het belangrijkste deel: fietsen en voelen.
Mijn eigen regel: 3,0 voor en 3,5 achter
Door de jaren heen heb ik voor mijn vakantiefiets een eenvoudig uitgangspunt gevonden:
3,0 bar in de voorband en 3,5 bar in de achterband.
Het verschil komt vooral door de hogere belasting van het achterwiel met bagage.
Dat zijn nadrukkelijk mijn persoonlijke waarden. Ze zijn dus niet automatisch geschikt voor iedere band of iedere vakantiefiets.
Maar het principe is wel praktisch.
Zoek vóór vertrek een goede uitgangswaarde voor jouw volledig bepakte fiets. Maak er een proefrit mee en verander de spanning eventueel in kleine stapjes, bijvoorbeeld 0,2 bar.
Voelt de fiets erg hard en stuiterig? Probeer iets minder druk.
Voelt een band slap of wat dweilerig in de bochten? Dan kan iets meer druk prettig zijn.
Heb je eenmaal een combinatie gevonden die goed bevalt, noteer die dan.
Dan hoef je tijdens de reis niet telkens opnieuw te rekenen.
Voor vertrek: geef je banden een kwartier
Een goede controle begint thuis.
Doe dit liefst met de fiets volledig bepakt. Dan controleer je hem in ongeveer dezelfde toestand als waarin je ermee op reis gaat.
| Onderdeel | Wat controleer je? |
|---|---|
| Buitenband | Scheurtjes, uitdroging en slijtage |
| Loopvlak | Glas, steentjes en andere scherpe voorwerpen |
| Zijwangen | Sneetjes, bobbels of beschadigingen |
| Bandenspanning | Met pomp of drukmeter |
| Voor en achter | Beide afzonderlijk beoordelen |
| Ventielen | Recht en onbeschadigd |
| Velgen | Beschadigingen en eventueel velglint |
| Pomp | Werkt hij en past hij op je ventiel? |
Controleer ook altijd de minimale en maximale bandenspanning die de fabrikant van band en velg voorschrijft.
Een tabel of calculator mag nooit belangrijker worden dan die veiligheidsgrenzen.
Bandenspanning is maar één onderdeel van een goed voorbereide vakantiefiets. Bekijk ook mijn overzicht Materiaal voor fietsvakantie: wat heb je echt nodig?.
De 15–2–5-regel
Tijdens een fietsvakantie hoef je van je banden geen dagelijks technisch project te maken.
Ik houd het liever eenvoudig met de 15–2–5-regel:
15 minuten vóór de reis.
2 minuten iedere avond.
5 minuten om de paar dagen.
Die twee minuten aan het einde van de fietsdag zijn misschien wel de belangrijkste.
Op de camping of bij het hotel: even kijken
Na een lange fietsdag lonken de douche, het eten en een koud drankje.
Maar kijk voordat je de fiets definitief wegzet even naar beide banden.
Zit er iets scherps in het loopvlak?
Zie je een sneetje?
Staat het ventiel nog netjes recht?
Is één band duidelijk zachter dan de andere?
Het kost nauwelijks tijd.
En je ontdekt een probleem liever ’s avonds op de camping dan de volgende ochtend tien kilometer na vertrek.
Iedere ochtend pompen? Niet nodig
Iedere ochtend voor de zekerheid wat lucht erbij pompen is niet nodig.
Meer lucht is immers niet automatisch beter.
Het gaat erom dat de banden rond de spanning blijven waarmee jouw fiets prettig rijdt.
Met je duim voelen is behoorlijk onnauwkeurig. Meet daarom af en toe met een manometer.
Mijn routine is:
iedere dag kijken en voelen;
om de paar dagen meten.
En natuurlijk meteen controleren wanneer een band ineens anders aanvoelt.
Een pomp met drukmeter is onderweg erg handig
Een vloerpomp neem je natuurlijk niet mee op fietsvakantie.
Zelf gebruik ik onderweg een compacte elektrische pomp. Daarmee kan ik niet alleen een band oppompen, maar ook eenvoudig controleren of mijn 3,0 bar voor en 3,5 bar achter nog ongeveer kloppen.
Over mijn ervaringen met zo’n pomp schreef ik eerder:
CYCPLUS AS2 Pro – klein maatje, grote hulp onderweg
Voor mij is vooral de mogelijkheid om de druk af te lezen handig. Je hoeft dan niet op gevoel te gokken.
Laat ook de ondergrond meebepalen
De ideale spanning voor een dag over strak asfalt hoeft niet dezelfde te zijn als voor een dag met slechte fietspaden, klinkers of gravel.
| Ondergrond | Wat kun je overwegen? |
|---|---|
| Glad asfalt | Normale uitgangsspanning |
| Slecht asfalt | Eventueel iets lager |
| Klinkers of kasseien | Iets lager voor comfort |
| Gravel | Lager voor grip en comfort |
| Veel extra bagage | Spanning opnieuw beoordelen |
| Regen | Grip krijgt extra aandacht |
Verander niet meteen met grote stappen.
Een paar tienden bar kan al duidelijk merkbaar zijn.
En de e-bike?
Op een e-bike speelt bandenspanning nog op een andere manier mee.
Een veel te zachte band vervormt sterk en kan extra rolweerstand veroorzaken. Die energie moet door jou en de motor worden geleverd.
Dat kan dus ook invloed hebben op de actieradius.
Maar ook bij een e-bike geldt niet dat de band daarom zo hard mogelijk moet worden opgepompt.
Op slecht wegdek kan een iets lagere spanning juist prettiger en efficiënter zijn doordat de fiets minder stuitert.
Het draait opnieuw om de juiste balans.
Bandenspanning is maar één onderdeel van zuinig omgaan met energie. In Economisch fietsen: verder komen met dezelfde energie lees je meer over trapfrequentie, snelheid, wind, bagage en ondersteuning.
Zoek vooral jouw eigen ideale spanning
Er bestaat geen universeel aantal bar dat voor iedere vakantiefietser klopt.
De juiste spanning hangt onder andere af van:
- bandbreedte;
- gewicht van fietser;
- gewicht van fiets en bagage;
- verdeling van de bagage;
- type band;
- ondergrond;
- en je voorkeur voor comfort en stuurgedrag.
Gebruik een calculator als startpunt.
Maak vervolgens een proefrit met de fiets volledig bepakt.
Pas eventueel met kleine stapjes aan.
En noteer de waarden waarmee jouw vakantiefiets prettig rijdt.
Voor mij is dat:
3,0 bar voor.
3,5 bar achter.
Voor jou kan dat heel iets anders zijn.
De FietsKriebels-routine in het kort
Voor vertrek: controleer je banden met de fiets volledig beladen.
Bereken: gebruik eventueel een bandenspanningscalculator als uitgangspunt.
Test: maak een proefrit.
Noteer: schrijf jouw ideale spanning voor voor- en achterband op.
Onderweg: kijk iedere avond twee minuten naar je banden.
Meet: controleer om de paar dagen de werkelijke spanning.
Pas aan: houd rekening met bagage en ondergrond.
Meer hoeft het eigenlijk niet te zijn.
Een goede bandenspanning levert comfort, grip en vertrouwen op. En dat zijn precies de dingen die je tijdens een lange fietsdag graag wilt hebben.
Want onderweg telt niet hoeveel bar er maximaal in je band kan.
Het gaat erom hoeveel bar voor jou goed rijdt.
Verder lezen:
Ook de aandrijving verdient aandacht. Lees: Riem of ketting op je vakantiefiets? Mijn ervaring na bijna 35.000 kilometer.
Zin om verder te lezen? Op Alle Fietstips van FietsKriebels vind je meer praktische tips over materiaal, voorbereiding en onderweg zijn.
Ben jij al geabonneerd op onze nieuwsbrief?
Geef een reactie